Het opsporingsbericht (archief Stompwijk).
Het opsporingsbericht (archief Stompwijk).
HISTORISCH LEVEN LANGS DE VLIET

Stompwijkse soldaat vermist

Historie 161 keer gelezen

Stompwijk - Sinds de invoering van de dienstplicht door Napoleon was het een haast nationale sport om te pogen eronderuit te komen. Niets was voor de puber zo hinderlijk om maanden van huis door te brengen om te leren vechten in dienst van het vaderland. Ook Stompwijk kende zo’n weigerachtige soldaat.

Door F.J.A.M. van der Helm

Overal in het land werd door Napoleon de dienstplicht ingevoerd. Toen deze bezetter verdween, bleef de dienstplicht bestaan in de een of andere vorm. Daar de geslachten nog geen gelijke rechten en plichten hadden, is de dienstplicht er alleen voor jongens geweest. Dat was ook zo in het Stompwijk van 1822, toen Bartholomeus van Brecht (1801-1840) als dienstplichtig soldaat onder de wapenen werd geroepen.

Wat weten we van deze blonde Bartholomeus? Hij is in ieder geval geboren in Stompwijk op 4 maart 1801 als zoon van Bartolomeus Bartsz van Brecht (1765-1825) en Jannetje Hendriks van Soest (1776-1851). De jonge Bart was de eerste zoon van het echtpaar bij wie na Bart nog vier jongens volgden, te weten: Hendrik, Willem, Cornelis, Paulus. De achternaam schreven de ambtenaren van de Burgerlijke stand aanvankelijk nog als Bregt, doch later komen we hem tegen als Brecht. Vader Bart bleek in 1765 geboren te Beek en Donk en moeder Jannetje was van Pijnacker.

Als puber werd Bart opgeroepen voor de dienstplicht. Hij kwam na de eerste oefeningen uiteindelijk terecht bij de 9e afdeling Kurassiers van kolonel Van Anvuren als we zijn handtekening juist ontcijferen. De thans in onbekendheid geraakte Kurassiers waren destijds heftig strijdende en zwaar bewapende cavaleriesoldaten, die een borstharnas droegen dat kuras heette, waar uiteindelijk de naam kurassier vandaan is gekomen. In 1822 bleek Bart echter spoorloos! Hij was uitdrukkelijk niet gedeserteerd maar werd door zijn kolonel als vermist opgegeven.

De Schout van Stompwijk kreeg bericht om in het dorp te kijken of Bart ergens te vinden was. Mogelijk wisten zijn ouders meer of sliep hij daar zelfs. Er werd een heus signalement verspreid waardoor we een idee hebben van zijn uiterlijk. Blond haar, blauwe ogen, een grote mond, een ronde kind en een blozend gezicht. Verder een klein letsel aan de voorste vinger van de rechterhand. En daarmee moesten de speurders het doen in een tijd dat er geen foto’s bestonden. Verder had hij wat kleren meegenomen zoals zijn rok, stalbuis, manteljas, rijbroek, muts, schoenen en enige kleinigheden.
De brave blauwogige puber is in ieder geval uiteindelijk gevonden en werd voorgeleid voor de Krijgsraad in 1823. De uitspraak ligt op het archief te Haarlem. Te lezen valt dat hij in 1824 in appel (beroep) is gegaan.

Wanneer hij in 1834 te Deventer trouwt met Jozina Hendriks blijkt hij inmiddels beroepsmilitair te zijn. Het soldatenleven had hem kennelijk in zijn greep gekregen. Bij zijn vrouw zijn drie kinderen bekend. In 1840 is hij overleden te Deventer en zijn vrouw in 1874.

Reacties: helmhuis@ziggo.nl.

Uit de krant