De mantel der liefde

Voorburg - Bij een cirkelvormig plantsoentje met een bank staat een bronzen beeld van een rechtopstaande, opengeslagen jas. Er zit niemand in. Hoewel, er zitten armen aan, maar geen handen. Best een opvallend en een beetje humoristisch kunstwerk. De titel is ‘De Mantel’ en dat slaat op het woon-zorgcomplex waarbij het hoort.

Door Anne Marie Boorsma

De jas staat met pinnen in de grond verankerd. Je mist een lichaam, maar als dat er wél zou zijn, zou het van een actief persoon zijn. Dat zie je bijvoorbeeld aan de achterkant van de jas, waar drie splitten iets openstaan. Eén arm rust nonchalant in de jaszak, maar de andere trekt de bovenkant met de grote kraag omhoog. Voor nog wat extra warmte en bescherming tijdens drukke werkzaamheden. Een mooi detail is trouwens het ophanglusje. Daarop staan de letters FK, de initialen van de maker. Frans Kokshoorn (1947–2021), de bekende Voorburgse beeldhouwer.
Mantels houden je lekker warm tijdens guur weer, maar ze staan ook bol van de symboliek. Ze staan voor macht en status, denk maar aan een fluwelen kroningsmantel gevoerd met hermelijn. Maar Kokshoorns mantel verwijst naar bescherming, liefde en zorg. Ik denk aan het woord ‘mantelzorg’, of de uitdrukking ‘iets bedekken met de mantel der liefde’. Dat past natuurlijk perfect bij het woon-zorgcentrum waar dit beeld bij hoort.

De mantel als symbool van liefde en bescherming is eeuwenoud. Zo denk ik aan Renaissance-schilderijen van de zogenoemde ‘Madonna Misericordia’. Italiaanse meesters als Piero della Francesca en Domenico Ghirlandaio schilderden deze Madonna’s met een wijd uitgespreide mantel (vaak omhooggehouden door engelen), waardoor een soort tent ontstaat, waaronder armen, zieken en vluchtelingen een liefdevol onderdak vinden. Deze beschermende Madonna komt al in de Oudheid voor en verschijnt ook vaak in Byzantijnse en middeleeuwse kunst.
Ook Sint-Maarten, ofwel Martinus van Tours, is nauw verbonden met het beeld van de mantel. Hij was een Romeinse soldaat uit de vierde eeuw. Volgens de legende deelde hij op een koude nacht zijn mantel met een bijna naakte bedelaar. Later zag hij in een droom dat Christus de helft van de mantel droeg. Dit veranderde zijn leven totaal. Sint-Maarten verliet het leger, werd Christen en wijdde zijn leven aan de armen en aan het geloof. Zijn feestdag wordt op 11 november gevierd.

Frans Kokshoorn begon zijn loopbaan als bouwkundig tekenaar bij een architectenbureau. Hij studeerde aan de Vrije Academie en aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten, beide in Den Haag. 

Hij gaf creatieve therapie in een psychiatrisch ziekenhuis en jarenlang beeldhouwlessen. Zijn werk was vaak te zien, onder meer in Museum Swaensteyn in Voorburg. In 2004 ontving hij de driejaarlijkse Aart van den IJssel-kunstprijs van de gemeente Leidschendam-Voorburg.

De bank bij Kokshoorn’s beeld biedt genoeg plaats om even stil te staan bij Sint-Maarten en de Madonna met haar openvallende mantel. We weten allemaal dat veel mensen onze hulp nodig hebben. Arme mensen en zieke mensen en vluchtelingen. En hoe mooi is het als onze gemeente die hulp ook kan bieden. Onder haar eigen mantel van mededogen.

Ga voor reacties en informatie over (online) cursussen kunstgeschiedenis naar de website www.annemarieboorsma.nl.