Moord op NSB-ers

Voorburg - In de avond van 12 mei 1940 werden in de trein van Den Haag naar Amsterdam even voorbij Haarlem vier NSB-ers doodgeschoten. Het ging om de heren Von Lützow, Arie Hoek, Jan Roest en Petrus Johannes Wolters. De laatste was een vooraanstaande Voorburger en lid van de sociëteit ‘Gezelligheid’. Met behulp van het archief van Cees van Gijtenbeek uit Voorburg gaan we dieper in op de moord. Wie was deze Voorburger? 

Door F.J.A.M. van der Helm

In de hectische begintijd van de oorlog was het een grote chaos. Vluchtende soldaten en de vraag of de Duitsers het land al hadden veroverd of dat de regering zich al had overgegeven. NSB-ers werden massaal opgepakt en daarvan was Jan Wolters er slechts één. Hij ging op transport van Den Haag naar Amsterdam met vele honderden tegelijk. In de trein hielden Nederlandse militairen de wacht. Geordonneerd was, dat er geschoten zou worden bij de minste verdachte beweging. 

En zo geschiedde voorbij Haarlem toen één opgepakte NSB-er het aan de stok kreeg met een bewaker omdat hij naar zijn vrouw wilde die in een ander compartiment zat. Op een gegeven moment stond hij op, pakte zelfs de loop van de karabijn van een bewaker beet, waarop schoten volgden. Daar de duisternis reeds was ingetreden en vanwege de zichtbaarheid van de trein de verlichting uitbleef, kon er geen sprake zijn van gericht schieten. 

Uiteindelijk vielen er vier doden te betreuren waaronder Jan Wolters, die door een verdwaalde kogel werd geraakt, zoals in het proces-verbaal staat. Als schutters werden verantwoordelijk gehouden: Eikema en Schakel onder bevel van de 45-jarige commandant A.M. van Gellicum. Jan kwam in het Binnengasthuis terecht te Amsterdam waar hij om 5.25 uur overleed.

Jan Wolters

Wie was Jan Wolters? Ofschoon Jantje Wolters in 1899 te Den Haag ter wereld kwam als zoon van sigarenmaker Jacobus Wolters en Maria Catharina Hemerik, zien we hem in 1917 al regelmatig te Voorburg opduiken.
Hij is als tiener reeds werkzaam bij de Rentekas en mag deze zelfs vertegenwoordigen bij de notaris om namens de firma te tekenen. Waarmee hij zijn eerste stap zet in zijn carrière in de financiële wereld.

Nadat hij in 1922 op huwelijkse voorwaarden trouwde met Apolonia Gerardina Franken (1899-1988) kwam Wolters in 1928 in de wereld van het onroerend goed terecht. We zien hem als beheerder van tennispark ‘Vreugde en rust’ verschijnen in 1928. Het is niet verwonderlijk dat hij ook lid werd van de sociëteit ‘Gezelligheid’ waarover we eerder schreven. Zijn vrouw is een stuwende kracht achter hem geweest. Zoals zoveel mensen was hij lid van de NSB. Hoe en waarom weten we niet. Wel dat hij door een verdwaalde kogel is getroffen in de beruchte trein naar Amsterdam. De schotwond in zijn buik (lever) bleek hem uiteindelijk fataal te zijn geworden.
De schutters werden in 1942 vrijgesproken naar verluid van het vonnis van het Vredegerechtshof ‘wegens een tragische samenloop van omstandigheden.’

Reacties naar helmhuis@ziggo.nl.