De kleuren van de seizoenen

Leidschendam - Op het grasveld voor het Fluitpolderplein in Leidschendam staat een opvallend kunstwerk van roestvrij staal. Je ziet het al van ver: felgeel gekleurde schuine balken die vanuit een grijze verticale staander omhoogsteken, met boven op een gebogen, rechthoekige vorm. Het geheel oogt speels, maar zit vol symboliek.

Door Anne Marie Boorsma

Het kunstwerk is abstract. Dat betekent dat vorm en kleur niet overeenkomen met wat je in het dagelijks leven rondom ziet. Toch verwijst abstracte kunst vaak wél naar herkenbare onderwerpen. Dat geldt ook hier: de inspiratiebron is de natuur. Als je dat weet, zie je de grijze staander opeens als een stam en de gele diagonalen als takken. Je kijkt dan naar een boom. Met een beetje fantasie kun je zelfs wortels onder de grond bedenken en wordt de gebogen vorm boven op een soort schotel die het hemelse licht opvangt.

Een boom als verbinding tussen hemel en aarde klinkt wat hoogdravend, maar het is een oeroud symbool. Rond 1910 lieten de vroege abstracte kunstenaars zich erdoor inspireren. Wassily Kandinsky en Piet Mondriaan probeerden in hun abstracte werk iets te tonen dat achter de zichtbare werkelijkheid schuilgaat. Dus niet wat je ziet, maar wat je wel kan voelen: de geheimen van het leven bijvoorbeeld.

Die gedachte zie je ook terug in de huidige tentoonstelling in het Kunstmuseum Den Haag, waar geabstraheerde werken van Jacoba van Heemskerck te zien zijn. Bomen spelen een grote rol in haar oeuvre. Ze gebruikte felle kleuren, geïnspireerd door de kleurenleer van Goethe en de ideeën van Rudolf Steiner. Ze ging haar eigen kleurpigmenten maken. Naast kleur was ze gefascineerd door licht en reflectie. Om die reden ging ze ook experimenteren met glas-in-lood.

Terug naar het kunstwerk op het Fluitpolderplein. Het is gemaakt door de Haagse kunstenaar Rubins J. Spaans (1966). Hij kreeg de opdracht van de ‘Vereniging Amstelwijkbelang’, een groep inwoners die zich inzette voor het behoud van groen en een kunstwerk wilde dat die boodschap uitdroeg. Spaans liet zich, net als Van Heemskerck en vele anderen voor hem, inspireren door de natuur en vooral de boom. Zijn werk kreeg de titel ‘Colours of Time’, verwijzend naar de veranderende kleuren van de seizoenen.

Als je dat eenmaal weet, zie je in de glanzende gele balken ineens ook iets van zonnewijzers terug en wordt de kleurkeuze van de kunstenaar begrijpelijker. Bij de onthulling in 2016 werd, heel symbolisch, een boomstammetje omgezaagd om het thema kracht bij te zetten. Het werk van Spaans doet denken aan dat van Jozef van der Horst en Auke de Vries, kunstenaars die eveneens felle, zwevende abstracte vormen gebruiken en die je ook in Leidschendam-Voorburg kunt tegenkomen.

Spaans zelf groeide op als visserszoon in Scheveningen. Hij studeerde rechten in Leiden, maar belandde als straatkunstenaar in Barcelona. Terug in Nederland volgde hij lessen aan de Vrije Academie in Den Haag. Jarenlang onderzocht hij de effecten van kleur, licht en reflectie en maakte hij zijn eigen kleurpigmenten, net als Van Heemskerck. Naast sculpturen maakt hij lichtinstallaties en schilderijen, waarin de invloed van de oude meesters duidelijk doorschemert.

Voor reacties en info over (online) cursussen kunstgeschiedenis: www.annemarieboorsma.nl.