Duivenvoorde 800 jaar?

Leidschendam - Als beschermheer van het fameuze historische kasteel Duivenvoorde, dat sinds mensenheugenis nauw verbonden is aan onze omgeving, is het wellicht boeiend om hier eens iets over te verhalen. In 2026 viert dit monument het 800-jarig bestaan, maar wat is er nu eigenlijk bekend over de ontstaansgeschiedenis. Bestond het kasteel reeds in 1226 of nog eerder?

Door F.J.A.M. van der Helm

Toen mij in 2017 de eretitel beschermheer van Duivenvoorde werd verleend ben ik me nog meer gaan bezighouden met het ontstaan van dit schitterende historische kasteel of althans met hetgeen het thans geworden is. De bronnen die teruggaan op de 13e eeuw zijn uiterst schaars. Notariële stukken bestonden nog niet en ook de (Hoog)heemraadschappen met hun informatieve archieven moesten nog opgericht worden. Delfland kwam in 1289 kijken en het Hoogheemraadschap Rijnland dateert van 1255.En ook het baljuwschap Holland als onderdeel van het Graafschap Holland begint eerst in 1236 te rekenen. Wel bestaan er Oorkondenboeken waar we een beroep op kunnen doen alsmede het kloosterarchief van Egmond en verder.

Een van de belangrijkste telgen uit het geslacht van Duivenvoorde, luisterde naar de naam Willem van Duivenvoorde bijgenaamd Snikkerieme (ca1290 – 1353). De man werd in Brussel begraven na zijn overlijden aldaar op 12 augustus 1353. Van deze vermogende Duivenvoorde-man is bekend dat hij geldschieter was van diverse Europese vorsten, waaronder ook graaf Willem III van Holland (1304-1337). Zijn betovergrootvader was Philips van Wassenaar, die reeds in 1215 vertrouweling was van Willem I, graaf van Holland (1168-1222).

Van zijn broer Dirk kreeg deze Philips in 1226 het onversterfelijke goed Duivenvoorde in leen. Daarmee wordt Duivenvoorde voor het eerst op de kaart gezet en verbonden met het jaartal 1226. Het leengoed bestond dus reeds voor 1226. Hoever vóór dat jaartal is niet meer na te gaan. Evenmin is na te gaan wat er op het land stond. Een kasteel zal het in ieder geval nog niet zijn geweest. De originele acte uit 1226 is verloren gegaan, hoewel hij in de 18e eeuw nog in het archief van de familie Van Duivenvoorde was. Wel is op het Nationaal Archief een afschrift aanwezig, doch deze is van enkele eeuwen na het origineel.

De nazaten van Philips van Wassenaar gingen zich Van Duivenvoorde noemen te beginnen met ridder Arend I, heer van Duivenvoorde die overleden is na 1268 en werd opgevolgd door zijn zoon Floris. De naam Duivenvoorde bestond dus vóór 1226 en was verbonden aan een erfleen. Hoe groot het leen destijds was is niet bekend, maar groot genoeg om het als land te laten bewerken door boeren en daarmee inkomsten te genereren. In die tijd zal ook de donjon zijn gebouwd, de versterking die zou dienen tot de verdere uitbouw van het kasteel enige eeuwen later. Mogelijk diende de woontoren ter verdediging van de openbare weg en de Vliet die daar niet ver vandaan liepen.

Reacties naar helmhuis@ziggo.nl.