Leo van Bohemen honderd jaar en tachtig jaar koorzanger

Leidschendam - Het was groot feest zondag 25 januari in de Petrus en Pauluskerk in Leidschendam en daarna bij Partycentrum Hijdra. Leo van Bohemen vierde dat hij tachtig jaar verbonden is aan het kerkkoor Con Amore. 99 jaar en 361 dagen jong vierde hij ook meteen maar even zijn honderdste verjaardag. Leo is geboren op 29 januari 1926. Op de daadwerkelijke honderdste verjaardag van de voormalige zuivelhandelaar kwam burgemeester Martijn Vroom van Leidschendam-Voorburg langs in het zorgcentrum WZH Schoorwijck waar Leo sinds kort woont.

Door Sjaak Oudshoorn

We gingen bij hem op visite op woensdag 21 januari. Toen vertoefde hij nog maar één dag in het gezellige Schoorwijck. De bijna honderdjarige zat er die woensdagmiddag bij met een gemak alsof het al maanden of zelfs jaren zijn vaste stek was. Zelf zegt hij daarover: “Ik voel me al snel ergens thuis en bovendien kom ik hier al jaren om andere mensen te bezoeken. Het is hier volgens mij prima en ook lekker dicht bij de kerk en de oefenruimte van het zangkoor. Natuurlijk wil ik weer gaan zingen. Ik zit wel tachtig jaar op het koor maar ik ben het nog niet zat en mijn stem is nog best redelijk goed. Dat is natuurlijk ook een kwestie van een beetje geluk hebben.”

In zijn werkzame leven was Leo een zuivelhandelaar die langs de deuren ging. Plezier maken en hard werken gingen hand in hand. 

Geluk heeft Leo van Bohemen zeker gehad. Zijn leven lang eigenlijk. Maar goed, misschien dwong hij het geluk ook een beetje af. De man is van nature heel positief en optimistisch. Denkt minder in problemen en meer in oplossingen. Terwijl er het najaar toch wel even wat problemen waren. Op 9 oktober viel Leo, meteen na de koorrepetitie. “Ik leverde de muziek in en wat ik nou precies deed, weet ik echt niet meer. Maar ineens lag ik op de grond en wat bleek: heup gebroken. De volgende dag ben ik al geopereerd. De operatie was geslaagd maar daarna volgden er allerlei complicaties, zoals een longontsteking en een blaasontsteking. Op een bepaald moment dachten ze echt dat ik dood zou gaan. De laatste sacramenten waren al toegediend. Maar toch ben ik er doorheen gekomen. Ik voel me weer heel goed. Helemaal hersteld van de heupbreuk ben ik nog niet, dus ik loop nog achter een rollator of ik laat me even in een rolstoel voortduwen.”

Leo van Bohemen heeft vanuit het ziekenhuis een tijdje in de Prinsenhof vertoefd en zit nu dus in Schoorwijck. Thuis wonen zit er niet meer in. Dat gaat hem wel aan zijn hart maar hij begrijpt het wel. Niet meer thuis wonen accepteert hij, maar niet meer autorijden zeker nog niet. In de zomer van 2025 reed de 99-jarige nog met een caravan achter zijn 32 jaar oude Audi 100 naar een camping voor een familieweekend. “Mijn rijbewijs is niet zo lang geleden nog met vijf jaar verlengd. Weet je wat dat kostte? Echt niet weinig. Zou toch zonde van de centen zijn om helemaal niet meer te rijden.”

Leo van Bohemen zegt het met een geamuseerd grijnsje dat heel veel op zijn gezicht ‘terug te lezen is’. Hij is een levensgenieter en een levenskunstenaar. Altijd geweest ook.

Leo is een zoon van Gerard van Bohemen uit Veur en Lyda Kleijwegt uit Zoeterwoude. Zijn grootouders hadden een boerenbedrijf. Zelf begon de vader van Leo in Leidschendam een kaas- en zuivelhandel. Hij ging in Leidschendam en omgeving langs de deuren. Later ging zoon Leo mee helpen en nam hij ook de zaak over.
Leo was veertien toen de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk was die oorlog van veel invloed op de jeugd van Leo en zijn medegezinsleden en leeftijdgenoten. Aan het eind van de oorlog liep hij ook kans naar Duitsland te moeten voor de arbeidsinzet. Die dans ontsprong hij.

Leo met de drie generaties die na hem kwamen. Rechts vooraan zijn zoon Aad en op schoot bij Leo het jongste achterkleinkind Piet. Achteraan schoondochter Trees met een deel van de derde generatie. 

Maar na de oorlog moest hij naar Nederlands-Indië om daar ‘onze kolonie’ te verdedigen. Hij ging samen met zijn broer Piet, die een jaar jonger was. Piet werd ziek en bleek aan typhus te lijden. Leo moest toezien dat zijn broer het niet overleefde. Natuurlijk is dat een groot trauma om je broer zo ver weg zo jong te zien overlijden. Het enige positieve was dat hij na acht maanden wel naar Nederland terug mocht. Daar moest hij wel weer in militaire dienst!

Leo is een van de weinige Indiëgangers die nog leven. De laatste jaren was hij regelmatig betrokken bij veteranenactiviteiten en ontmoette hij ook Koning Willem Alexander. Ook was hij in diverse televisieprogramma’s te zien. Hij kijkt er redelijk nuchter op terug. “Het was heel jammer dat we daarheen moesten, maar er was geen ontkomen aan”, aldus de man die niet bij gevechtshandelingen betrokken is geweest.

Bijzonder was dat Leo al voor zijn vertrek naar Nederlands-Indië verkering had met zijn latere vrouw Jeanne de Koning. Onderweg naar Indië las hij in Port-Saïd in Egypte in een brief van Jeanne dat zij de verkering wilde doorzetten. Dat leidde ertoe dat Leo eindeloos veel brieven schreef vanuit Nederlands-Indië naar Jeanne in Nederland. Eigenlijk is het een soort brievendagboek en als zodanig ook een mooi naslagwerk.

Terug vanuit Indië in Nederland hadden Leo en Jeanne nog een aantal jaren verkering. Ze trouwden op 13 mei 1952. Ze kregen drie kinderen: Lydia van 72, Aad van 70 en Willemine van 60. Leo heeft zes kleinkinderen en negen achterkleinkinderen. Het oudste kleinkind Guus is 39 en het jongste achterkleinkind Piet is nog maar een aantal maanden oud. Leo heeft altijd enorm genoten van zijn kleinkinderen en achterkleinkinderen en doet dat nog. Hij belt, appt en mailt met ze of het niks is.

Echtgenote Jeanne was iets jonger. Ze was van 19 maart 1927 en zou dus nu 98 jaar zijn. Ze is negentig geworden. “Ik dacht er na het overlijden van mijn vrouw nog een paar jaar bij te krijgen, maar dat zijn er nu al meer dan acht. Ik heb me altijd goed gevoeld en ben steeds in de weer gebleven met van alles. We hebben hard gewerkt en toen dat over was net na mijn zestigste hebben we ongelooflijk veel gereisd, de hele wereld door.”

Koor
Het is bijna niet voor te stellen maar Leo van Bohemen was al lid van het zangkoor Con Amore voor zijn vertrek naar Indië. Begin 1946 werd hij lid, samen met enkele andere jonge zangers. De toenmalige pastoor Kammers wilde wat verjonging in het koor aanbrengen en toen lukte dat nog. De tenor heeft altijd met heel veel plezier in het koor meegezongen en is dus niet van plan daar mee te stoppen na tachtig jaar. Zondag 25 januari bij de viering van zijn tachtigjarig koorlidmaatschap zong hij weer vrolijk mee, ook al had hij een paar repetities gemist sinds die val op 9 oktober. Zijn favoriete lied Panis Angelicus zong het koor ook en naar verluidt heel keurig.

Bij het feest bij Hijdra zong het koor ook nog een en ander, nu wat minder kerkelijk. Het was bommetje vol in het partycentrum met familie, vrienden en kennissen. Heel bijzonder was dat ook bisschop Jan Hendriks van Haarlem de dubbele jubilaris kwam gelukwensen bij Hijdra. Wim Hendriks, de vader van de bisschop, was een van de vrienden van Leo. ”Wim heeft Jeanne en mij een beetje aan elkaar gekoppeld. Ik was als jonge jongen een beetje bleu en durfde niet zo goed het contact te leggen. Dat deed Wim dus even!”

Tot slot de vraag: hoe heeft Leo het voor elkaar gekregen om zo oud te worden? Veel haring en honing eten was heel goed. Maar vooral positief en harmonieus zijn. Ergens naar toe werken en aan de gang blijven; een doel in je leven hebben. Niet te snel denken dat iets niet kan of dat iets niet hoort, maar gewoon doen en er voor gaan.

Gewoon doorgaan dus. Bang om dood te gaan is Leo niet geweest. Natuurlijk wilde hij graag blijven leven maar als dat niet was gelukt, dan was zijn bestaan elders doorgegaan. Als gelovig mens gelooft Leo rotsvast in een hiernamaals. Maar… dat hiernamaals mag wat Leo betreft nog wel even wachten…