De rijken van Voorburg anno 1669

Voorburg - Het eeuwenoude Voorburg staat bekend als een plaats met welgestelde inwoners die vaak werkten in Den Haag en woonden in een buitenplaats langs de Vliet. De vraag is of dat werkelijk zo is. Waren er ook hardwerkende autochtone boeren die hun rijkdom hadden vergaard met werken op het land?

Door F.J.A.M. van der Helm

In het Haags archief bevindt zich een lijst van zeven kantjes waarop namen zijn te vinden van in Voorburg woonachtige lieden uit 1669 die meer dan 1000 gulden bezaten. Het is de toplaag der welgestelden die zich dan in Voorburg bevindt. Globaal kunnen we zeggen dat 1000 gulden in de 17e eeuw gelijk stond aan ruim 50.000 euro. Ter vergelijking een timmerman en knecht verdienden samen op één dag één gulden en drie stuivers.

Ofschoon het aantal inwoners een stuk kleiner was dan nu, is het aantal rijken relatief laag te noemen. Met een aantal van circa dertig Voorburgers komen we betrekkelijk laag uit als we alleen al kijken naar het grote aantal buitenplaatsen en luxe huizen langs de Vliet. Hierbij moeten we weer aantekenen dat de rijkaards vaak officieel in Den Haag of elders woonden en hun Voorburgse ‘stulpje’ slechts een tweede huis was. In ons lijst gaat het om mensen die echt alleen te Voorburg woonachtig waren.

Halewijn

Veruit de rijkste man van Voorburg was de eigenaar van landgoed De Werve: François van Halewijn, die met zijn vermogen van 91.000 gulden hoog boven zijn concurrenten stond genoteerd. Hij bewoonde de nog immer bestaande buitenplaats De Werve, wiens naam al in 1281werd genoemd. Halewijn verkreeg inkomsten uit diverse investeringen en baantjes en had ook nog een invloedrijke bestuursfunctie waar in de Generaliteits Rekenkamer in Den Haag.

De plaatsen 2 en 3 werden aangevoerd door kapitein Hartman de Heijde met zijn vrouw (76.000) en jonker Christiaan van Alkemade (70.000). Interessant is te zien hoe het met de alledaagse Voorburgers ging. Onder rijke boeren vinden we onder anderen Adriaan Cornelisz van Leeuwen (17.000) en Schrevel Klaasz van Tedingerbroek (15.000) wiens naam we tegenkomen in het Schrevelpad in het verlengde van de Wijkerlaan. Ook de familie Van der Spek staat met twee man in de lijst: Maarten van der Spek met 10.000 gld en Dirk met 5.000 gld.

Tedingerbroek

Eerdergenoemde Schrevel van Tedingerbroek (1571-1667) overleed vlak voor het samenstellen van de lijst op hoge leeftijd. Hij overleefde zelfs drie van zijn kinderen. Bij zijn vrouw Marietje Jans had hij aanvankelijk zes kinderen verwekt: Adriaan, Matheus, Marietje, Jan, Neeltje en Cornelis. Bij zijn heengaan waren er nog vier van over. De familie Tedingebroek, afkomstig en vernoemd naar de gelijknamige polder, was eeuwenlang verbonden met deze omgeving. De familie vangt aan met IJsbrand Harpers die in 1523 overleed en die met zijn vrouw Yefje drie kinderen had. De niet alledaagse voornaam Schrevel zie je in die familie telkens terugkeren.

Reacties naar helmhuis@ziggo.nl.