Yad Vashem-onderscheiding voor Leidschendams echtpaar Remmerswaal

Leidschendam - Andries Remmerswaal en Johanna Remmerswaal-van Santen zijn postuum onderscheiden met de Yad Vashem-onderscheiding, de hoogste Israëlische erkenning voor niet-Joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog met gevaar voor eigen leven Joden hebben gered. De onderscheiding werd op 16 juli in ontvangst genomen door hun kleindochter Corina en -zoon Andre Remmerswaal.

Met de toekenning wordt de moed van het Leidschendamse echtpaar officieel erkend. Tijdens de oorlog boden zij onderdak aan meerdere Joodse weeskinderen in hun woning aan de Veursestraatweg. Een van hen was de driejarige Karel Bleekveld, die in 1942 via een Amsterdamse verzetsgroep bij de familie terechtkwam. Om zijn identiteit te beschermen kreeg hij de naam Karel Remmerswaal.

Karel werd liefdevol opgenomen in het grote gezin, waar hij samen met de zoons des huizes sliep en opgroeide alsof hij een eigen kind was. Buiten speelde hij met zijn ‘broers’ en buurtkinderen aan de Rietvinklaan, terwijl hij binnenshuis werd beschermd tegen de voortdurende dreiging van ontdekking.

Corina van Strien-Remmerswaal en haar broer Andre met de onderscheiding en het bijbehorende certificaat (foto: pr).

Dat gevaar was reëel. Vader Andries Remmerswaal werkte als timmerman en aannemer en verrichtte regelmatig werkzaamheden voor de Duitsers. Wanneer hij de kans kreeg smokkelde hij voedsel mee naar huis om zijn gezin en de onderduikers te voeden. De familie leefde voortdurend in spanning. Gemeentearchitect De Regt dreigde hen vanwege de aanwezigheid van Joodse kinderen, terwijl een incident met een inwonende student de situatie bijna fataal maakte. Nadat deze een handgranaat naar een passerende Duitse auto had gegooid, omsingelden Duitse militairen het huis met machinegeweren. Dankzij bemiddeling van buurman Van Deursen liep het met een sisser af. De Duitsers ontdekten nooit dat zich in het huis een Joods kind schuilhield.

Karel maakte vanuit het huis aan de Veursestraatweg de bevrijding mee. Later omschreef hij zijn verblijf bij de familie Remmerswaal als “onvergetelijk fijn”. De band die tijdens de oorlog ontstond bleef zijn hele leven bestaan. Toch droeg hij, net als zijn broer Jacques - die elders ondergedoken zat - de trauma’s van de Holocaust met zich mee. Van zijn familie overleefden slechts hij, zijn broer en een oom en tante de oorlog.

Het herinneringsbordje bij de Veursestraatweg 50-52 in Leidschendam (foto: pr).

Het verhaal van de familie Remmerswaal kreeg in november 2022 al een blijvende plek in Leidschendam. Toen werd bij de voormalige woning aan de Veursestraatweg een herinneringsbord onthuld door Charles Bleekveld, de zoon van Karel, samen met Corina van Strien-Remmerswaal en Stichting Erfgoed Leidschendam. Het bord vertelt het verhaal van de opvang van Joodse kinderen tijdens de oorlog en houdt de herinnering aan de moed van het echtpaar  levend. 

Met de Yad Vashem-onderscheiding krijgt die moed nu ook internationale erkenning. Voor de nabestaanden is het een bijzonder moment, maar vooral een eerbetoon aan twee mensen die in een donkere tijd deden wat zij zelf als vanzelfsprekend beschouwden.