Lang leve de introverten

Leidschendam - Bij de zijingang van het oude raadhuis in Leidschendam staat dit compacte, blokvormige stenen beeldje. Je zou er zo voorbijlopen. Het is een menselijk figuurtje dat zich klein maakt. De armen vouwt het om de opgetrokken benen. De ogen zijn gesloten. Alles is naar binnen gericht. Wat een verschil met die brullende stenen leeuwen bij het voorportaal!

Door Anne Marie Boorsma

Dit ineengedoken figuurtje heeft zich afgesloten van de hectische buitenwereld. Het zit met de rug naar de straat toe gekeerd, het eivormige kopje gericht naar de zijingang van het raadhuis. Wat zich op die straat afspeelt, lijkt dit wezentje niet bezig te houden. De houding is introvert. Ook de gesloten ogen wijzen daarop. De beeldhouwer, Willy Dohm (1932), heeft de gezichtstrekken heel subtiel aangegeven. Het brede hoofd heeft ogen, een mond en neus die niet veel meer zijn dan wat licht ingekerfde boogjes. En toch zie je die gemoedstoestand: een en al rust en sereniteit. Dit kleine mensje lijkt nog het meest op een mediterende Boeddha. 

Wat een verschil met de twee zittende, brullende leeuwen van de beeldhouwer Jan Altorf, daar hoog bij de hoofdingang van het raadhuis. De roofdieren symboliseren een daadkrachtig en waakzaam Nederland. Dat is een passende symboliek voor een bestuurscentrum. 

Maar deze Boeddha-variant is juist stil en teruggetrokken. Alsof die alle binnengekomen informatie eerst eens rustig aan het verwerken is. En ja, dat is ook belangrijk als er grote beslissingen genomen moeten worden. Zomaar wat brullen zonder na te denken kan flink schade opleveren in een samenleving.

Het raadhuis werd in 1940 gebouwd door de bekende architect Alexander Kropholler. Het is een robuust bakstenen gebouw met een groot schuin dak. Kropholler werkte nauw samen met verschillende beeldhouwers en schilders, waaronder ook zijn eigen zus Julie. Zo werd zijn creatie, van het exterieur tot het kleinste detail in het interieur, een mooie eenheid. Pas veel later werd het beeld van Willy Dohm hier op deze plek geplaatst, maar het past er prima bij. Het beeld heeft geen titel en het is ook niet precies bekend wanneer het gemaakt is. Waarschijnlijk ergens in de tachtiger jaren. De stijl is opvallend. De kunstenaar heeft zich duidelijk door Constantin Brâncuși laten inspireren. Dan denk ik vooral aan zijn beroemde ‘Kus’-serie: twee blokvormige mensfiguren die elkaar omhelzen, met alleen hier en daar een minimale aanzet van een oog, mond of hand. Daarnaast doen de gestileerde vormen van Dohm me denken aan de werken van Hildo Krop, de beroemde stadsbeeldhouwer van Amsterdam, die vooral bekend stond om zijn stoere gevel- en bruggenbeelden.

Willy (Wilhelm) Dohm werd geboren in het Duitse Keulen. In 1966 verhuisde hij naar Nederland en in 1973 liet hij zich naturaliseren. Hij was autodidact en werkte met steen, klei en hout. Een enkele keer maakte hij abstracte beelden, maar meestal kubistische mensfiguren met die typische, ingetogen sfeer. Hij woonde onder andere in Kaag en Voorschoten en had een atelier in Poeldijk. In Voorschoten staan meerdere beelden van hem in de openbare ruimte, zoals zijn ‘Ouders met kind’ en de twee beelden ‘Berusting’ en ‘Verbazing’. Net als de Leidschendamse Boeddha hebben ook die werken die compacte, massieve en tegelijkertijd ingetogen uitstraling.

Voor reacties en meer informatie over cursussen kunstgeschiedenis: www.annemarieboorsma.nl.