Eendenplaag

Stompwijk - Wel eens last ven poepende meeuwen die ons vervoermiddel tracteren op hun uitwerpselen? Bijwijlen kan je het een plaag noemen: zo heb je de wagen gewassen en zo zit hij weer onder het dierlijke afval, dat vaak hardnekkig en moeilijk te verwijderen is. Maar hoe zat het met de eendenplaag van 1890 waarvan de bewoners van Stompwijk en Zoeterwoude gewag maken?

Door F.J.A.M. van der Helm

Het leek een wat uit de hand gelopen hobby of wellicht een leuke manier om wat geld bij te verdienen. Onze ogen zijn gericht op de arbeiders te Stompwijk op de grens met Zoeterwoude die massaal tamme eendvogels houden om wat bij te verdienen. Anseriformes of eendvogels behoren tot de watervogels waaronder heel wat dieren vallen: van zwanen tot ganzen en van hoenderkoeten tot eenden. 

Wie ooit op het idee is gekomen de beesten te houden staat niet meer vermeld, maar wel de grote overlast die de eendvogels brachten en dat het vooral de arbeiders waren die deze dieren hielden. Een hele reeks klachten stroomde binnen bij de veldwachter die de gemeentebesturen van zowel Zoeterwoude als Stompwijk op de hoogte stelde. Probleem is dat de eenden geen legitimatie bij zich hadden zodat het moeilijk was te weten welk beest bij welke eigenaar hoorde. En in geval van schade aan het land was het toch noodzakelijk te weten van wie de verdachte beesten waren. 

Het probleem was inmiddels bij de officier van justitie in Den Haag terecht gekomen. De secretaris van de Geer- en Kleine Blankaardpolder, die ruim 4 meter beneden NAP ligt, was de grootste klager. De eenden waren niet welkom in de polder dat tot ‘verboden terrein’ was verklaard door het polderbestuur. Boeren klaagden dat de eenden op de korenvelden liepen te springen, eten het graan en vertrappen het grasland. Maar ja, hoe verbied je de beesten daar neer te strijken? 

In overleg met de officier van justitie werd in eerste instantie gepoogd de eendenhouders te informeren dat het verboden was hun beesten in die polder te laten ophouden. Een ophokadvies werd uitgevaardigd, doch niet nageleefd. Nauwelijks werd geprobeerd om de beesten op hun eigen erf te houden, waardoor de plaag niet beteugeld werd. Er bleef maar één remedie over: afschieten. 

Veldwachter Remmering werd belast met het afschieten van de eenden, wanneer ze zich op verboden terrein begaven. Met een speciale vergunning – afgegeven door de burgemeester - werd Remmering uitgerust met een geladen geweer waarmee hij door de velden en weilanden mocht lopen. Daarbij was hij best fanatiek. 

Eén keer lukte het hem om een man te betrappen die eendeneieren stal uit een afgesloten ruimte. Het werd een hevige worsteling waarbij de dader stevig door de veldwachter in zijn vinger is gebeten. Toch wist hij te ontsnappen waarbij hij zijn pet met drie kwastjes achterliet. Het is niet geheel duidelijk - doch wel voor de hand liggend - of dit dezelfde veldwachter Remmering betrof.

Reacties naar helmhuis@ziggo.nl.