‘Schilderij’ met lijst eromheen

Leidschendam - Op het Kennedyplein, het hart van de wijk ‘De Heuvel’ in Leidschendam, staat een opvallend kunstwerk. Een bakstenen muurtje met daarop een smallere plaat van glimmend RVS. In het midden is een vierkante uitsparing. In het RVS is die wat breder dan die in de steen. Zo krijg je een spiegelvormig doorkijkje, een schilderachtig stukje omgeving met een lijst eromheen.

Door Anne Marie Boorsma

Het bakstenen muurtje is een soort sokkel, waardoor het RVS-gedeelte de volle aandacht krijgt. Er staat een tekst op geschreven die gaat over wonen. Heel toepasselijk. Het is een uitspraak van de stedenbouwkundige W. De Bruijn. Hij is de ontwerper van deze wijk. Deze werd begin jaren zestig gebouwd in die typische wederopbouwstijl. Een serie woningen rondom een parkachtige ruimte met voorzieningen, zoals een school, kerk en winkels.

Rond 2018 kreeg ‘De Nijl architecten’, samen met ‘Studio Diekema’, de opdracht de wijk te herinrichten. Te beginnen met het Kennedyplein. Dat werd een stuk aantrekkelijker en groener. Er kwamen bankjes, een waterpartij en voetpaden rondom. Plus dit kunstwerk dat met respect voor het verleden verwijst naar de architectuur van De Bruijn, maar ook naar boerderij ‘Op den Heuvel’, die er tot 1964 stond. Aan de andere kant van de RVS-tekstplaat is die in de etstechniek afgebeeld, samen met wat bomen. De plek waar die ooit stond kan je nu door het venster bekijken. De naam van de boerderij verwijst natuurlijk naar die van de wijk.

Het is bijzonder dat de ontwerpers van de herinrichting hun plannen hebben uitgevoerd, zonder het verleden te vergeten. Tegelijkertijd zie je in dit kunstwerk een verwijzing naar de kunstgeschiedenis. Zo denk ik aan kunstschilders die eeuwenlang hun werken beschouwden als een venster op de werkelijkheid. Een opvatting die al beschreven werd door de renaissance-architect en kunsttheoreticus Leon Battista Alberti (1404-1472). Bovendien was het ‘venstermotief’ vooral in de tijd van de Romantiek (1800-1850) geliefd. Daarbij denk ik aan een werk van Caspar David Friedrich ‘Frau am Fenster’, uit 1822. De vrouw van de kunstenaar zien we hier staand op de rug, terwijl ze door een venster naar de rivier kijkt. Het gaat over het hier en nu en het voorbijgaan van de tijd.

Zo is dat ook met ons kunstwerk op het plein. Het verwijst naar het verleden, (boerderij ‘Op den Heuvel’, wederopbouw architectuur) en het heden (het plein waar het goed toeven is). Zelfs de materialen drukken oud en nieuw uit: het ouderwetse baksteen samen met het moderne RVS.

Bezoek voor reacties en meer informatie over (online) cursussen kunstgeschiedenis de website www.annemarieboorsma.nl.