Op kraamvisite

Leidschendam - Boven de ingangspartij van het appartementencomplex hangt een rechthoekig steenreliëf. Het hoort bij de naastgelegen kerk. Aan weerszijden van het kunstwerk zien we een kameel. De figuren, vier mannen en een vrouw met kindje op schoot, hebben hoekige vormen. Een beetje zoals in de Egyptische kunst.

Door Anne Marie Boorsma

Het gaat om het Bijbelverhaal van de drie koningen, ook wel de drie Wijzen genoemd. De mannen hebben de ster gevolgd en zijn zojuist na een lange reis bij het jonge stel en het kindje Jezus aangekomen. Ze bewonderen het kleintje en bieden hem cadeaus aan. Zoals dat ook bij een gewone kraamvisite gaat. 

Moeder Maria is en profil afgebeeld en Jezus en face, net zoals de man achter Maria. Dat is Jozef. Hij heeft zijn handen voor zich gevouwen en houdt zijn hoofd een beetje schuin. Hij lijkt in gedachten te zijn. Misschien bidt hij. De andere drie mannen zijn de koningen die uit het oosten komen. Daar wijzen de kamelen op.

Onderaan staan de beginletters van hun namen: C, M en B: Caspar, Melchior en Balthazar. Twee van hen knielen: ze maken zich klein tegenover Jezus. Dat geeft aan dat ze hem als een goddelijk wezen zien. De derde staat nog met zijn geschenk in de handen bij de kameel en wacht rustig af tot hij aan de beurt is om het aan te bieden. Het kindje Jezus heft zijn handje: hij zegent de bezoekers. 

De giften die de koningen met zich meedragen hebben een symbolische betekenis. Het goud staat voor Jezus’ koningschap, de wierook voor zijn goddelijkheid. De mirre (een kostbare geurstof) is het symbool van zijn latere lijden en dood. Mirrezalf werd namelijk gebruikt om de doden mee in te wrijven. Driekoningen wordt in veel landen op 6 januari gevierd. Soms gaan de mensen dan langs de deuren met krijt om +C+M+B+ en het jaartal op de voordeur te schrijven. Dat is wat je hier in steen ook ziet.

Het kunstwerk heeft verschillende niveaus. De kamelen en Jozef zijn diep uitgehakt, terwijl de belangrijkste figuren, Maria, Jezus en de koningen, verhoogd zijn weergegeven. Het werd in 1963 gemaakt, net als de van oorsprong katholieke Jozef Opifexkerk. Nu een rijksmonument in de wijk De Heuvel, een typische wederopbouwwijk. Hendrik Christiaan van der Leur (1898-1994) ontwierp naast deze kerk ook de klokkentoren, de pastorie en de kosterswoning. Sinds 2018 is het een Koptisch-Orthodoxe kerk.

Pim van Moorsel (1932) is de maker van ons kunstwerk. Hij werd geboren in Voorburg als zoon van de architect Kees van Moorsel, die een aantal kerken en kloosters ontwierp en daarbij nauw samenwerkte met beeldhouwers. Vooral met Albert Termote, die van Moorsels zoon Pim een tijd lang als leerling en assistent aannam. Pim van Moorsel had tijdens zijn academietijd in Den Haag ook lessen gevolgd bij de beeldhouwer Dirk Bus en de schilder Paul Citroen. Hij exposeerde regelmatig. Vaak ook met zijn vrouw, de textielkunstenares Marijke Asperslagh.

Dit steenreliëf is een vroeg werk van Van Moorsel. Later ging hij veel abstracter werken. Dat is goed te zien in zijn vrijstaande beelden ‘Spankracht’ en ‘Groei’, beide gemaakt aan het eind van de jaren zestig en te zien in de openbare ruimte van Voorburg.

Ga voor reacties en informatie over (online) cursussen kunstgeschiedenis naar de website www.annemarieboorsma.nl.