De schoonheid van een hek

Voorburg - Kunstwerken in de openbare ruimte vallen op. Ze staan op sokkels of sieren muren. Soms blijven we even staan om er iets van te vinden. Mooi, lelijk, bijzonder. Maar bij iets functioneels, zoals een toegangshek, lopen we meestal gewoon door. Neem het hek bij Park Vreugd en Rust in Voorburg. Veel mensen kijken er nauwelijks naar. Dat is jammer, want het hek vertelt een bijzonder verhaal.

Door Anne Marie Boorsma

Tussen twee stevige bakstenen pijlers, elk bekroond met een klassieke vaas, staat een smeedijzeren hek. Het opent in het midden. Het ontwerp is symmetrisch. Bovenaan een boog met sierlijke gestileerde bloemen en stengels, bekroond door een klassieke lantaarn. Daaronder de hekken. Tussen de spijlen zie je kronkelende stengels, bloemknoppen, ruitvormen en speerpunten. Echt een staaltje vakmanschap.

Het gaat om neoclassicistisch smeedwerk, met hier en daar barokke elementen, geïnspireerd door de Grieken en Romeinen: de evenwichtige compositie en de niet al te uitbundige versiering. Zulke hekken zie je vaak bij kastelen, stadspoorten of begraafplaatsen. Ze waren niet alleen functioneel, maar moesten ook indruk maken.

De speerpunten bovenaan zijn niet alleen decoratief, maar hadden ook een afschrikwekkend en symbolisch doel: waakzaamheid en bescherming. De vergulde bloemknoppen tussen de punten verwijzen juist naar groei en bloei, net als de sierlijke bloemmotieven en ranken. Samen met de ruitvormige ornamenten aan de onderkant van de deuren vertellen ze iets over de plek waar dit hek staat.

In 1910 werd dit sierhek, samen met drie andere, ontworpen voor de Wereldtentoonstelling in Brussel. De vier hekken stonden elk aan de rand van een strak vormgegeven vierkante ‘Hollandsche tuin’, onderdeel van het Nederlands paviljoen. De tuin was ontworpen door Eduard Cuypers, het paviljoen zelf door Willem Kromhout. In de hoeken van de tuin stonden achthoekige koepelgebouwtjes, waaronder één met een insectarium. In het midden lag een ronde vijver, met daarin een tempeltje met klassieke zuilen. De patronen in de ruitvormen onderaan het hek verwijzen naar de plattegrond van de tuin.

Twee van de vier hekken, waaronder dit exemplaar, werden ontworpen door edelsmid Leendert Ringlever (1870–1940). Hij doorliep de Academie voor Beeldende Kunsten in Rotterdam en richtte later zijn eigen ‘Eerste Rotterdamsche Stoomfabriek van Kunstsmeedwerken L. Ringlever’ op. Zijn werk werd gewaardeerd, hij won er een gouden medaille mee. Wereldtentoonstellingen waren toen enorme evenementen die miljoenen bezoekers trokken. De eerste vond plaats in 1851 in het beroemde Crystal Palace in Londen. Brussel verwelkomde 13 miljoen bezoekers.

Maar hoe kwam dit hek uiteindelijk in Voorburg terecht? Dat verhaal werd op 18 juli 2024 verteld in Het Krantje door de ‘Stichting Mooi Voorburg’. In het kort: het hek werd na de tentoonstelling gekocht door J.D.M. de Voogt, voor plaatsing op zijn landgoed Hoekenburg in Voorburg. Toen dat landgoed later verkocht werd, raakte het hek in verval. Gelukkig greep ‘Mooi Voorburg’ in: ze liet het restaureren en gaf het in 1973 een nieuwe plek bij de ingang van Park Vreugd en Rust.

Sindsdien staat het daar. Misschien loop je er nog eens langs. En wie weet blijf je dan even stilstaan.

Voor reacties en info over (online) cursussen kunstgeschiedenis: www.annemarieboorsma.nl.