Een vluchtige gedachte in staal

Leidschendam - Op het Fluitpolderplein staat een opvallend stalen beeld op een ronde, betonnen schijf. Het heeft iets weg van een ruimtecapsule die zojuist uit de lucht is komen vallen. De twee aan elkaar gemonteerde kegelvormen, een korte en een lange, lijken doorboord door donkergrijze kruisvormen. Of kan je beter spreken van een ontmoeting tussen verschillende vormen? Je vraagt je af of er een verhaal achter schuilt.

Door Anne Marie Boorsma

De glanzend roodgelakte dubbele kegels ogen vrolijk en speels. De ietwat wonderlijke combinatie van de abstracte vormen zie je niet vaak in de beeldhouwkunst. De kunstenares, Dorothé Jehoel (1950), lijkt een spelletje te spelen met geometrie. Hier en daar doet dit werk denken aan een samenspel van verschillende machineonderdelen of aan (mechanisch) speelgoed. Zo doet de puntvorm denken aan een tol en de combinatie van de cirkel en het kruis, aan het spelletje ‘boter-kaas-en-eieren’ en de kegels aan het klassieke kegelspel. Maar het is ook alsof twee zeer verschillende objecten vanuit de ruimte in een duikvlucht op het plein zijn geknald en in hun val lukraak in elkaar verstrengeld zijn geraakt. Er is ook een brokstuk losgekomen. Het is een ingewikkelde constructie, waarbij Jehoel gebruikmaakte van een computer.

In de jaren zestig kozen veel beeldhouwers voor abstractie, voor strenge geometrische vormen zoals cirkels, driehoeken en vierkanten. Ze maakten daarbij gebruik van industriële materialen zoals staal en aluminium en van vormen die soms aan machineonderdelen deden denken. Traditionele of gezellige onderwerpen als ‘moeder met kind’, of ‘meisje spelend in het park’, maakten plaats voor het strakke minimalisme van kunstenaars zoals Donald Judd en Sol LeWitt. Vanaf de jaren tachtig mocht kunst daarnaast ook grappig zijn. Mede onder invloed van de Italiaanse Memphis-groep, onder leiding van Ettore Sottsass. Zo denk ik aan zijn beroemde kleurrijke boekenkast met schuine planken waarin een gestileerd menselijk figuur verstopt zit.

Dorothé Jehoel combineert in haar werk het strakke van het minimalisme met het speelse en lichtvoetige van Memphis. De titel die ze aan dit beeld gaf is best mysterieus: ‘It crossed my mind’. Dat betekent, ‘het kwam even bij me op’. Dus een gedachte die vliegensvlug opkomt en ook weer snel verdwijnt. Vergelijkbaar met een object dat uit de ruimte voorbijvliegt. Door de term ‘crossed’ (kruisen) speelt ze bovendien met de kruisvormen in haar beeld. Daarnaast is het een metafoor voor gedachten die elkaar kruisen. Haar kunstwerk kan je beschouwen als een ode aan het associatieve denken, oftewel het creatieve denken. Waarbij je eventjes buiten de gebaande wegen kijkt en interessante verbanden legt.

Jehoel werd geboren in Drunen en studeerde beeldhouwkunst aan de Koninklijke Academie voor Kunst en Vormgeving in ’s-Hertogenbosch. Haar werk is meestal abstract, maar vaak zit er een herkenbaar detail in verstopt. Vroeger werkte ze vooral met steen en brons en experimenteerde ze met ‘harde’ en ‘zachte’ vormen. Later koos ze vaker voor stoere stukken gelakt staal die ze aan elkaar monteerde. Haar kleurrijke beelden zijn op veel plekken in de publieke ruimte te bewonderen, van Maassluis tot Schoonhoven en haar werk is ook opgenomen in de collectie van Het Noordbrabants Museum.

Ga voor reacties en informatie over (online) cursussen kunstgeschiedenis naar de website www.annemarieboorsma.nl.