Homo kees aan de galg

Leidschendam - Vandaag de dag zou zoiets onvoorstelbaar zijn geweest: een jongen ophangen aan de galg omdat hij homoseksueel is. Dergelijke wrede gebeurtenissen doen denken aan elders in het buitenland, maar dat dit in ons vaderland vroeger ook werd bestraft met de doodstraf is nauwelijks te bevatten.

Door F.J.A.M. van der Helm

Kees Wassenaar was een frisse boerenjongen die naar eigen zeggen was geboren te Veur rond 1692. Doopboeken uit die tijd zijn niet bewaard gebleven,  maar vermoedelijk was hij een zoon van Cornelis Leenderts Wassenaar die in 1687 trouwde met Maria Dirks van Roen. Zowel vader als moeder kwamen uit families die je in deze omgeving veelvuldig tegenkwam; echte boerenfamilies met een stukje land en met wat vee. Kees vader overleed voor 1704 toen hij zo’n twaalf jaar oud was en zijn moeder en voogden namen de opvoeding van de puber over.

Herenliefde
Een volledige reconstructie van zijn leven is niet mogelijk, maar we zien hem weldra opduiken in Den Haag waar hij melkverkoper is en woonachtig aan het Voorhout. In de sodomieprocessen, zo werd homofilie toen aangeduid, komen we de man tegen als dertiger. In eerste instantie verwierp hij stellig alle aantijgingen over zijn vermeende homofiele daden. Wel bekende hij spoedig dat hij in herbergen was geweest waar de herenliefde openlijk werd bedreven. ‘Dat die daar quaamen den anderen bij de mannelijkheijd greepen en tesamen stoeijden en dat hij wel meede heeft gedaan’.

Geliefd
Kees kwam bij veel lieden aan de deur met zijn melk, boter en eieren. Ook bij de in 1707 geboren Zacharias Wilsma, die later zou verklaren dat de wulpse Kees zeker tien jaar actief was geweest in de homowereld en op allerlei wijzen genoot van het vleselijke vermaak, waarbij veel werd gedronken.

De Veurse melkboer was een geliefde speelkameraad die goed zijn draai wist te vinden in de grote homoscene, die Den Haag rijk was. Homofilie werd openlijk gepleegd en kwam ook toen al in alle lagen van de bevolking voor. Het werd onder het bewind van koning-stadhouder Willem III getolereerd tot het jaar 1730, toen een fanatieke wind ging waaien en razzia’s aan de orde van de dag waren.

Doodvonnis
Sodomie werd opeens beschouwd als de grootste zonde die er bestond, wat met de galg moest worden bestraft. Het ontzielde lichaam mocht niet aan de aarde worden toevertrouwd, maar moest in zee gedumpt worden. Zo kwam ook Kees zijn leven ten einde. Kort na de rechtszitting van 12 juni 1730 werd het doodvonnis van de 39-jarige voltrokken. Bovendien werd hij tevens veroordeeld tot het betalen van de gerechtskosten, waartoe al zijn bezittingen in beslag werden genomen. Een van de rechters was Frederik Hendrik van Wassenaar, heer van Voorschoten. Samen met Kees werden nog veertien mannen ter dood veroordeeld. Zestig anderen werden uit Holland verbannen en een onbekend aantal zag de bui hangen en wist te ontkomen.

Reacties naar helmhuis@ziggo.nl.