Zen begint niet op het kussen, maar in het dagelijks leven

Voorburg - “Zenmeditatie is een goed begin, maar daar blijft het niet bij”, zegt Bart van Lent van Zen Centrum Voorburg. “De beoefening gaat uiteindelijk over hoe je in je dagelijks leven aanwezig bent. Hoe ga je om met jezelf, met anderen en met omstandigheden die je niet zelf hebt gekozen?”

Door Inge Koot

Sinds 2020 biedt Zen Centrum Voorburg een plek waar mensen samen zen kunnen beoefenen. Initiatiefnemer Bart van Lent mediteert zelf al jaren in groepsverband en wilde die ervaring ook delen met mensen uit Voorburg en omgeving. Bij Zen Centrum Voorburg komen mensen op vaste momenten samen voor zitmeditatie. Daarnaast zijn er gesprekken over het zenboeddhistische onderricht, individuele gesprekken en meditatiedagen. Komend jaar wil Van Lent ook enkele weekendretraites organiseren. Deelnemers bepalen zelf hoe intensief zij willen meedoen.

Van Lent werd in 2024 geautoriseerd als zenleraar. Toch omschrijft hij zijn rol liever bescheiden. “Ik bied begeleiding aan, maar zie mezelf vooral als een gids. Uiteindelijk moet iedereen de beoefening zelf ontdekken en vormgeven.” Hij gebruikt bewust het woord ‘beoefening’. “Zen is niet iets wat je eenmaal begrijpt en daarna beheerst. Je oefent steeds opnieuw om aandachtig aanwezig te zijn bij wat zich voordoet.”

Dat klinkt eenvoudig, maar de praktijk kan weerbarstig zijn. Tijdens het zitten kunnen onrust, verveling, lichamelijk ongemak of hardnekkige gedachten naar boven komen. Zen is daarom meer dan alleen een manier om te ontspannen. “Natuurlijk kan meditatie rust geven, maar dat is niet het doel,” vertelt Van Lent. “Soms kom je juist iets tegen wat je liever niet onder ogen ziet. De oefening is om daar niet onmiddellijk voor weg te lopen en ook niet alles meteen te willen oplossen.”

Dat kan volgens hem van betekenis zijn in een druk dagelijks leven. “Veel mensen worden voortdurend afgeleid door schermen, werk en alles wat nog moet gebeuren. Meditatie kan helpen om die stroom even te onderbreken. Niet om problemen weg te maken, maar om er anders mee om te leren gaan. Verdriet, verlies, angst en boosheid horen bij het leven. We hebben vaak de neiging daarvan weg te vluchten, bijvoorbeeld door harder te werken of ons af te leiden. In zen oefenen we om ook bij moeilijke ervaringen aanwezig te blijven.”

Voor Van Lent zelf betekende de beoefening vooral dat hij minder uitsluitend vanuit zijn gedachten leeft. “Ik heb ervaren dat ik niet alleen samenval met mijn denkende geest. Er is ook mijn lichaam, mijn omgeving en het directe contact met wat er op dit moment gebeurt.”

Wie voor het eerst komt, hoeft niets van zen te weten. Van Lent begint met een korte kennismaking en laat vervolgens zien hoe iemand ontspannen en alert kan zitten. Dat kan op een meditatiekussen, maar ook op een stoel. “Het is belangrijk dat je een manier vindt die bij jouw lichaam past. Zenmeditatie is ook een lichamelijke oefening. We beginnen meestal met twintig of dertig minuten zitten. Daarna bespreken we hoe het ging en wat iemand heeft ervaren.”

Tijdens een gewone bijeenkomst wordt twee of drie keer gezeten, afgewisseld met wandelmeditatie. Er is geen vaste overtuiging die deelnemers moeten aannemen. Zen kan volgens Van Lent goed samengaan met verschillende levensbeschouwingen. Hij hoopt vooral dat mensen nieuwsgierig worden. “Je hoeft vooraf niet te weten of zen bij je past. Dat kun je alleen ontdekken door het eens te proberen.”

Kennismaken kan tijdens een proefles of bij de eerstvolgende introductiecursus in september en oktober. 

Meer informatie is te vinden op www.zcvb.nl en op de blog van Zen Centrum Voorburg.