Wikken en wegen

Vijf figuren zitten rondom een ronde tafel. Een kringgesprek dus, maar wel een lastig kringgesprek. Dat zie je. Niet in de gezichten, want die zijn gestileerd. Wel in de houdingen: een gebogen rug, een gespannen schouderpartij, grijpende handen. Je ziet zowel toenadering als afwijzing. Kortom, er wordt een spannend toneelstukje opgevoerd.

Door Anne Marie Boorsma

‘Het Waagstuk’ luidt de veelzeggende titel dan ook. De bronzen discussie staat op een hoge, vierkante sokkel van graniet. We bevinden ons aan het begin van de Herenstraat in Voorburg, waar tot 1963 het Forumtheater stond. Het kunstwerk is gemaakt door de bekende Voorburgse beeldhouwer Frans Kokshoorn (1947-2021). De cirkelvorm, een theatrale setting, accentueert de verbondenheid tussen de figuren. Ze hebben de buitenwereld de rug toegekeerd. En ja, ze houden zich keurig aan de gespreksregels: de ander laten uitspreken, belangstelling tonen en op gelijke voet met elkaar omgaan. Dat is niet moeilijk. Behalve wanneer het gesprek over heikele kwesties gaat en een waagstuk wordt. Dan voelt de één zich al snel gelijker dan de ander. Dat is precies wat hier gebeurt.

Niet dat het echt uitmaakt, maar volgens mij zijn het drie mannen en twee vrouwen. De figuren zijn gestileerd, maar ik zie er twee met vrouwelijke vormen. Sterker nog, volgens mij is er één zwanger. Zij functioneert als verbindster en drapeert haar armen om haar buren heen. De ene buur is een medestander, want die doet hetzelfde. Mooi! De ander is een tegenstander. Zucht! De zwangere vrouw doet nog een poging, kijk maar hoe haar arm achter zijn rug die van hem raakt. Helaas! De dwarsligger houdt het voor gezien en staat op het punt om op te staan. Kijk maar hoe hij zich met zijn armen afzet. Het toneelstukje bereikt zijn hoogtepunt. Werden zijn woorden verkeerd begrepen? Werd hij vernederd? Twee anderen houden elkaars handje vast. Ach, zij weten het ook niet meer.

En dat allemaal op de bekende, humoristische Kokshoorn-wijze. Je herkent zijn stijl onmiddellijk. In Voorburg staan nogal wat van zijn werken. Hij was bepaald geen kunstenaar die zich opsloot in een zolderatelier. Hij gaf beeldhouwlessen op de Haagse Vrije Academie, in zijn eigen atelier aan de Kerkstraat én hij gaf kunsttherapie. Er waren dus genoeg mogelijkheden om de menselijke eigenaardigheden te bestuderen.

Kokshoorn heeft een aantal historische feitjes in ‘Het Waagstuk’ samengebracht. ‘De Waag’ was de drogisterij die zich in 1994 vestigde in het voormalige Forumtheater. Eigenaresse Carla Verhagen gaf Kokshoorn de opdracht. De naam van de zaak herinnert aan de weegschaal die vroeger in elke dorps- en stadskern stond en aan de drogist waar kruiden werden gewogen. ‘Stuk’, de tweede lettergreep van de titel, verwijst naar de toneelstukken die destijds in het Forumtheater werden opgevoerd. Het woord ‘waagstuk’ slaat dan weer op de moeilijke situaties die bediscussieerd werden op het Romeinse Forum. Forum Hadriani is immers de historische voorloper van Voorburg. Om kort te gaan: Kokshoorn is al associërend te werk gegaan en kwam zo uit bij dit bijzondere kunstwerk.

Debatteren was in het Romeinse Rijk een belangrijke kunstvorm, retorica genaamd. Hopelijk komen onze bronzen figuurtjes er samen uit, wordt de ruzie bijgelegd en brengt hun Forumdiscussie iets moois teweeg.

Op 17 en 26 juni worden beeldenwandelingen georganiseerd. Kijk voor meer informatie op de site www.annemarieboorsma.nl.